ข้าวเหนียวหอมพันธุ์ใหม่จาก ม.พะเยา เพื่อชุมชนภาคเหนือ

        นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยพะเยา นำโดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ไวพจน์ กันจู อาจารย์ประจำสาขาวิชาเกษตรศาสตร์ คณะเกษตรศาสตร์และทรัพยากรธรรมชาติ พร้อมด้วยทีมวิจัย ได้พัฒนาข้าวเหนียวพันธุ์ใหม่ชื่อว่า “หอม มพ. 1” เป็นข้าวเหนียวหอมที่ตั้งใจทำขึ้นมาให้แข็งแรงขึ้น ปลูกง่ายขึ้น และให้ผลผลิตดีกว่าเดิม โดยใช้ทั้งวิธีปรับปรุงพันธุ์แบบดั้งเดิม และเทคโนโลยีตรวจดีเอ็นเอสมัยใหม่ ทำให้คัดเลือกต้นที่ดีที่สุดได้เร็วและแม่นยำกว่าเดิม ข้าวพันธุ์นี้ใช้เวลาพัฒนาหลายปี จากการผสมข้าว 3 สายพันธุ์ ได้แก่ สันป่าตอง 1 , กข6 และสายพันธุ์วิจัย RGD07585-5-B-MAS-12-1-MAS-14 ผ่านการคัดเลือกซ้ำแล้วซ้ำเล่า จนได้ลักษณะที่ต้องการ คือ กลิ่นหอม ต้านทานโรคไหม้ และทนโรคขอบใบแห้งได้ดี
       ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ไวพจน์ กันจู กล่าวว่า จากผลงานวิจัยและการได้ทดลองปลูกพบว่า สิ่งที่ทำให้ “หอม มพ. 1” น่าสนใจกว่าพันธุ์เก่า ๆ คือ ข้าวพันธุ์นี้ ไม่ไวต่อช่วงแสง แปลว่าปลูกได้ยืดหยุ่นกว่า ไม่ต้องรอเดือนเหมือนพันธุ์กข6 ลำต้นแข็งแรง สูงประมาณ 126 เซนติเมตร รวงยาว เมล็ดใหญ่ และให้ผลผลิตเฉลี่ยประมาณ 830 กิโลต่อไร่ ซึ่งถือว่าดีมาก ปลูกแล้วได้ผลค่อนข้างแน่นอน เหมาะกับพื้นที่ภาคเหนือตอนบน โดยเฉพาะนาชลประทาน ใช้เวลาปลูกจนถึงเกี่ยวประมาณ 140–150 วัน ปลูกในนาปีจะเหมาะที่สุด ส่วนในนาปรังอาจใช้เวลานานและต้องการน้ำมาก ทีมวิจัยกำลังแก้จุดนี้เพื่อให้ปลูกได้หลากหลายขึ้นในอนาคต ในเรื่องรสชาติ “หอม มพ. 1” มีกลิ่นหอมชัดกว่าสันป่าตอง 1 ซึ่งเป็นพันธุ์ที่ชาวเหนือคุ้นเคย นึ่งแล้วหอม นุ่ม เหมาะกับอาหารพื้นบ้าน ไม่ว่าจะทำข้าวหลาม หมกข้าว หรือใช้ในร้านอาหารทั่วไป เมล็ดที่ใหญ่และสวยยังเหมาะกับการแปรรูปเป็นสินค้าเพิ่มมูลค่าของชุมชน เช่น ขนมพื้นบ้าน หรือผลิตภัณฑ์ฝากนักท่องเที่ยว สิ่งสำคัญอีกอย่างคือ ข้าวพันธุ์นี้ทนโรคได้ดี โดยเฉพาะโรคไหม้ที่เกษตรกรกลัวกันมาก ทำให้ลดความเสี่ยง ลดค่าใช้จ่าย และลดความเหนื่อยของชาวนาได้ไม่น้อย อีกทั้งยังได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการจากกรมวิชาการเกษตรแล้ว และกำลังเตรียมผลิตเมล็ดพันธุ์ให้ชาวนาได้เริ่มปลูกในอนาคตอันใกล้ 
       นอกจากนี้ กิจกรรม “วิถีวัฒนธรรมแห่งท้องทุ่ง เกี่ยวข้าว ตีข้าว วิถีชาวล้านนา” มหาวิทยาลัยพะเยา จัดขึ้นเพื่อสืบสานภูมิปัญญาการทำนาแบบดั้งเดิมและสร้างความตระหนักรู้ถึงคุณค่าของอาชีพเกษตรกรรม เป็นความร่วมมือของคณะเกษตรศาสตร์และทรัพยากรธรรมชาติ และศูนย์ศิลปะและวัฒนธรรมล้านนา โดยรองศาสตราจารย์ ดร.สุภกร พงศบางโพธิ์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยพะเยา เป็นประธานนำเกี่ยวข้าว ไฮไลต์สำคัญคือการเก็บเกี่ยวข้าวเหนียวพันธุ์ “หอม มพ. 1” ซึ่งได้ปลูกไว้ในแปลงสาธิตการเกษตร ศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง มหาวิทยาลัยพะเยา กิจกรรมครั้งนี้เปิดโอกาสให้บุคลากรและนิสิตได้เรียนรู้กระบวนการทำนาแบบล้านนา ตั้งแต่การลงแขกเกี่ยวข้าวจนถึงการตีข้าวคัดแยกเมล็ด สร้างประสบการณ์ตรง เชื่อมโยงองค์ความรู้ทางวิชาการกับวิถีชุมชน และส่งเสริมบทบาทมหาวิทยาลัยในการพัฒนาท้องถิ่นอย่างยั่งยืน